İran’ın Tarihçesi
İran, Antik Çağ’dan bu yana var olan, kültürel bir toplumdur. İran, M.Ö. 550 yılından günümüze kadar uzanan tarihinde pek çok güçlü devletin başkenti olmuştur. İran, dönem dönem birçok farklı hükümdarın kontrolünde olmuştur, ancak çoğunlukla İslami hükümdarlar tarafından yönetilmiştir.
İran tarihinde M.Ö. 550 yılında Pers İmparatorluğu’nun kurulmasıyla başlayan Achaemenid Hanedanı, M.Ö. 330’da Makedonya kralı İskender tarafından yıkıldı. İskender’in ölümünden sonra, İran’da kurulan Selevkos İmparatorluğu, M.Ö. 305’de Büyük İskender tarafından yıkıldı ve İran’da Parth İmparatorluğu kuruldu.
M.S. 637’de İran’ın İslami İmparatorluğu kuruldu ve Abbasi İmparatorluğu (M.S. 750-1258) ortaya çıktı. Abbasi İmparatorluğu’nun sonu, İran’da çeşitli İslami devletlerin kurulmasıyla sonuçlandı. Bunlar arasında, İlkhanların İmparatorluğu (M.S. 1256-1353) ile Timurlu İmparatorluğu (M.S. 1370-1507) bulunmaktadır.
M.S. 1501’de Safevi İmparatorluğu kuruldu ve İran’da Shiizm yaygınlaştırıldı. Safevi İmparatorluğu, 16. yüzyılda Pers İmparatorluğu’na dönüştürüldü ve İran’ın güneyinde, yarım aday olan Hint sömürgesi bölgesi denetimi altına alındı.
M.S. 1722’de İran’da Afşar İmparatorluğu kuruldu ve İran tarihinde çeşitli kültürler, diller ve dinlerle karışımının başlangıcı gösterildi. Afşarların iktidarı, M.S. 1925’de Pahlavi İmparatorluğu ile sonlandı.
M.S. 1979’da İran İslam Cumhuriyeti kuruldu ve İran’da İslami ideolojiye dayalı hükümet kurulmaya başlandı. Günümüzde, İran, İslami Cumhuriyet olarak bilinen yeni bir devlet kurmuştur ve İran tarihi M.Ö. 550 yılından bu yana devam etmektedir.
İran, M.Ö. 550 yılından bu yana var olan tarihi bir toplumdur. İran tarihi, M.Ö. 550 yılındaki Pers İmparatorluğu’nun kurulmasıyla başlayan Achaemenid Hanedanı, M.Ö. 330’da Makedonya kralı İskender tarafından yıkılıp, M.S. 637’de İran İslami İmparatorluğu kurulmasına kadar uzanan zorlu bir süreç içerisinde gelişmiştir. Safevi İmparatorluğu, Afşar İmparatorluğu ve Pahlavi İmparatorluğu döneminden sonra, M.S. 1979’da İran İslam Cumhuriyeti kuruldu ve İran’da İslami ideolojiye dayalı hükümet kurulmaya başlandı. Günümüzde, İran İslam Cumhuriyeti olarak bilinen yeni bir devlet kurmuştur ve İran tarihi M.Ö. 550 yılından bu yana devam etmektedir.
İran kaç senedir var anlatımında denge var, fakat sonuç kısmı aceleye gelmiş gibi duruyor. Kısaca söylemek gerekirse benim yorumum şöyle: İran ne zaman ilan edildi? İran, 1979 tarihinde İslam Cumhuriyeti’ni ilan etti. İran nedir? İran , resmî adıyla İran İslam Cumhuriyeti, Asya kıtasında yer alan bir ülkedir. İran kelimesi, Sanskritçedeki “aryan” sözcüğünden türemiştir. Çağdaş Farsçaya, Zerdüştlük’ün kutsal kitabı Avesta’da geçen bir Proto-İrani terim olan “Aryānām”dan girmiştir. Ülkenin adı, MÖ . yüzyıldan 1935 yılına kadar Pers İmparatorluğu veya Acemistan gibi isimlerle anılırken, o yıl Şah Rızâ Pehlevî, uluslararası topluluktan “İran” adını kullanmalarını istemiştir.
Ömer Tarhan!
Görüşleriniz, makalenin gelişim sürecine doğrudan etki etti, desteğiniz için teşekkür ederim.